Cuối tuần vừa qua, quý vị đã làm những gì? Có lẽ một số quý vị đã tổ chức sinh nhật cho con cái hoặc mừng sinh nhật của chính mình? Một số khác có thể đã bận rộn với công việc dọn dẹp nhà cửa, đi chợ mua sắm, đưa đón con cái đi chơi thể thao hoặc đi học thêm giờ phụ trội…
Cuối tuần vừa qua, quý vị đã làm những gì? Có lẽ một số quý vị đã tổ chức sinh nhật cho con cái hoặc mừng sinh nhật của chính mình? Một số khác có thể đã bận rộn với công việc dọn dẹp nhà cửa, đi chợ mua sắm, đưa đón con cái đi chơi thể thao hoặc đi học thêm giờ phụ trội… Riêng phần người viết, thì đã hân hạnh được dự đám cưới của một cô bạn gái cùng sở làm. Mùa xuân đã trở về trên lục địa Úc Châu. Mùa đông ảm đạm đã qua rồi, nhường bước cho một mùa xuân rực rỡ, thắm tươi như tình yêu của lứa đôi. Mùa xuân cũng có thể gọi là mùa cưới, vì phần lớn các cặp tình nhân đều chọn mùa xuân để chính thức tuyên bố với mọi người rằng họ đã quyết định có nhau trong đời… Đám cưới diễn ra thật vui vẻ, cô dâu tươi cười trong bộ áo cưới truyền thống theo kiểu Tây Phương để hở đôi vai, lót voan màu ngà tuyệt đẹp. Nghi thức hôn phối được trang trọng thực hiện, những lời hứa hẹn thương yêu và đầy trách nhiệm đã được cô dâu chú rể trao đổi, nhẫn cưới được đeo vào ngón tay như một lời kết ước trăm năm… Đó cũng là hình ảnh mà nhiều người trong chúng ta đã trải qua trong ngày cưới nhiều năm về trước, phải không quý vị? Sau tuần trăng mật đắm đuối tay trong tay, mắt trong mắt, đi đâu, làm gì cũng phải có nhau, đôi vợ chồng mới cưới rồi cũng phải trở về với thực tế và học cách thích nghi với cuộc sống mới. Họ không còn là hai cá nhân riêng biệt và độc lập nữa, mà phải học cách chia sẻ với nhau mọi thứ, từ công việc nhà, tiền bạc, thì giờ, đến những mối liên hệ gia đình và bạn bè của cả hai bên. Rồi ngày qua tháng lại, những thử thách và xung đột sẽ dần dần xuất hiện như một điều không thể tránh được. Hai vợ chồng là hai con người được nuôi dưỡng trong hai gia đình khác biệt từ lúc ấu thơ cho đến lúc trưởng thành; cách ăn uống, nuôi nấng, sinh hoạt và dạy dỗ cũng khác nhau; “gien” di truyền, cá tính và sở thích cá nhân cũng không giống nhau thì làm sao mà hoàn toàn hòa hợp với nhau cho được. Chẳng phải ông bà ta cũng thường nói: “Chén dĩa trong sóng chén cũng còn có khi khua” thì làm sao mà tránh được những va chạm trong cuộc sống vợ chồng. Có thể lắm, hình ảnh của đôi vợ chồng vừa nêu trên cũng khiến quý thính giả liên tưởng đến hoàn cảnh của chính mình trong những tháng năm đầu của cuộc sống lứa đôi.
Quý vị đã lập gia đình được bao lâu rồi? 1, 2 năm? 5, 10 năm? Hay vừa kỷ niệm 20, 30 năm thành hôn và đã được lên chức ông bà nội, ông bà ngoại? Có lẽ quý vị có thừa kinh nghiệm trong việc làm sao để giữ hạnh phúc gia đình? Riêng phần người viết, thì đã nhanh chóng áṕ dụng ngay cái bí quyết để giữ hạnh phúc mà ông bà ta đã “bật mí” cho con cháu trong câu ca dao:
“Chồng giận thì vợ làm lành,
Cơm sôi nhỏ lửa, một đời không khê”
hoặc câu
“Chồng giận thì vợ làm lành,
Miệng cười chúm chím, rằng anh giận gì?”
Một số quý vị thuộc phái phụ nữ tiên tiến – hết lòng tranh đấu cho nữ quyền và luôn luôn đòi hỏi việc thực hiện triệt để vấn đề “nam nữ bình quyền” trong mọi lãnh vực – có thể hơi cảm thấy bất mãn khi nghe những lời khuyên trên của ông bà ta ngày xưa; rằng sao các cụ chỉ khuyên phụ nữ làm lành mà không thấy đả động gì đến việc khuyên cánh đàn ông nên hạ bớt cái máu Trương Phi đi một chút cho yên nhà yên cửa; và rằng sao các cụ không khuyên các ông cũng học cách làm lành khi vợ chồng giận nhau? Những thắc mắc này, nếu có, thì cũng là điều dễ hiểu; vì thật ra, quan hệ trong hôn nhân là một mối quan hệ hai chiều; rằng hạnh phúc gia đình cần được cả hai vợ chồng chung nhau xây đắp vì “đồng vợ, đồng chồng, tát bể Đông cũng cạn” kia mà. Nếu quý vị cho phép, người viết xin mạn phép thay những chữ như “vợ, chồng, anh, em” trong các câu trên bằng các đại danh từ “YOU, ME” trong Anh Ngữ thì những lời khuyên hữu ích nêu trên sẽ mất ngay tính cách sexist, không còn kỳ thị phái tính nữa. Và như thế, cả vợ lẫn chồng đều có thể vui vẻ mà áp dụng cho trường hợp của chính gia đình mình, quý vị có đồng ý không? Vậy từ nay, mỗi khi bà xã hay ông xã trong nhà nhập vai “Tạc-giăng nổi giận”, thì chúng ta có thể làm một ly trà … đá đưa cho nàng, cho chàng rồi se sẽ ngâm nga rằng:
“YOU giận thì ME làm lành (nè)
Miệng cười chúm chím rằng YOU giận gì?”
Biết đâu cũng nhờ thế mà chúng ta sẽ luôn luôn có cơ hội làm lành với vợ hoặc chồng mình vì bà ấy, ông ấy sẽ phì cười và mắng yêu chúng ta là “Hôm nay lại bày đặt thơ với thẩn… Ngâm thơ gì mà kỳ cục, nửa ta nửa tây như vậy rồi làm sao mà dạy con nói cho đúng cú pháp tiếng Việt đây?”. Còn ly trà đá của chúng ta thì hoàn toàn có tính giải nhiệt. Nếu “đối phương” chịu cầm ly uống, thì chắc chắn chúng ta sẽ có cơ hội làm lành nhanh chóng. Trường hợp nó phải chịu một số phận hẩm hiu, bị gạt phắt xuống sàn nhà, thì chúng ta nên nhanh chóng áp dụng ngay: “Tam thập lục kế, tẩu vi thượng sách” rồi sẽ “hạ hồi phân giải”… Mong rằng quý vị sẽ không vội thất vọng mà hãy tự an ủi mình rằng: “Dù sao đi nữa thì trà đá - vì không có đường - nên cũng dễ lau dọn; và dù mình có bị chút nước đá văng vào chân thì cũng không bị phỏng da…”
Quý vị thường phản ứng thế nào khi nóng giận trong gia đình? Để có những ý kiến thực tế, người viết đã làm một cuộc thăm dò ý kiến nho nhỏ với khoảng 70 người tham dự, Úc-Việt đề huề. Tất cả tham dự viên đều đã lập gia đình, và đang sống với người phối ngẫu. Kết quả cho thấy đa số người Việt, nhất là những người càng lớn tuổi, thì lại càng kín đáo trong việc bộc lộ những vấn đề riêng tư. Có lẽ họ e ngại mình sẽ “vạch áo cho người xem lưng” chăng, nên nhất định áp dụng câu “đèn nhà ai nấy sáng”. Những người trẻ, nhất là người Úc thì ngược lại, đa số hết sức cởi mở, mạnh dạn và hăng hái trong việc bày tỏ những suy nghĩ và phản ứng của mình khi vợ chồng có chuyện nóng giận với nhau.
Đa số tham dự viên đều đồng ý rằng khi có chuyện giận hờn trong nhà, thông thường nhất thì người ta tự nhiên bị chứng “lãng tai” hạng nặng, vì người phối ngẫu có nói gì họ cũng không nghe được; có người lại bị virus “á khẩu” tấn công, nên trong suốt 2, 3 ngày liền họ chỉ có thể mang cái mặt bí xị, lầm lầm lì lì đi ra đi vào chẳng hé môi nói câu nào, nhất định áp dụng cái triết lý “im lặng là vàng”. Có người lại còn… “kỳ thị” cái giường ngủ của hai vợ chồng nên hờn dỗi ôm gối ra ngủ ngoài … ghế sa-lông mất mấy ngày liền. Tuy vậy, họ cũng thú nhận rằng tuy làm ra vẻ lạnh nhạt như thế, nhưng hình ảnh của “đối phương” vẫn luôn ngập tràn trong tâm trí họ. Họ vẫn theo dõi “nhất cử nhất động” của “đối phương” và trong thâm tâm vẫn mong muốn có cơ hội ngồi xuống giải quyết vấn đề.
Đa số vẫn tiếp tục làm tròn bổn phận của mình, nhất quyết chứng tỏ cho “đối phương” thấy mình là người có tinh thần trách nhiệm cao, thí dụ như vẫn nấu cơm cho… “đối phương” ăn, mặc dù là sau khi nấu rồi thì vẫn để nguyên trong nồi, không dọn ra bàn ăn chung như thường lệ. Hoặc họ vẫn đẩy thùng rác ra khi đến ngày đổ rác, nhưng không biết làm sao mà lại quên cái bao rác đang “bốc mùi” nằm trong bếp. Có người lại nhất định lên giường nhắm mắt ngủ vùi cho quên buồn, quên giận, như thể nhờ giấc ngủ mà cái sự “sầu đời” của họ sẽ chấp cánh bay theo những giấc mơ. Một vài tham dự viên lại cho biết rằng mình vẫn tiếp tục nấu cơm, nhưng dĩ nhiên là chỉ nấu cho “mình ên” ăn mà thôi. Họ đắc ý khoe rằng khi ăn xong, thì bao nhiêu thức ăn và cơm còn lại sẽ được làm bạn với cái thùng rác chứ họ “chớ hề cho thằng chả rớ dzô” – Ngọc Diệp xin đoan chắc rằng mình lập lại nguyên văn câu nói của một người được phỏng vấn. Và thú thật là sau khi nghe xong, người viết chỉ còn biết nén tiếng thở dài và thầm cầu chúc cho “đối thủ” của họ… thật nhiều may mắn.
Một vài phản ứng khá tiêu cực khác cũng được áp dụng. Người thì nhất định rủ “Lưu Linh” làm bạn nhậu cho quên sầu; người thì tìm một góc vắng để khóc thầm cho “thân gái 12 bến nước”, ngồi thở than “cá cắn câu biết đâu mà gỡ, chim vào lồng biết thuở nào ra”... Nếu sử dụng thuật ngữ chuyên môn của ngành tâm thần học, thì chúng ta có thể cho rằng đây là những bước khởi đầu sẽ dẫn đến chứng depression nếu tình trạng cứ tiếp tục kéo dài. Có người lại nhất định làm ngược lại với Nguyễn Bỉnh Khiêm khi ngâm nga “Ông dại ông tìm nơi vắng vẻ, Ta khôn ta đến chốn lao xao**” để nhào vào các khu shopping đi mua sắm, như thể nhờ những vật chất cụ thể mà họ thấy mình khẳng định được giá trị bản thân theo triết lý hiện sinh “…because I’m worth it”… Có người lại giận dỗi bỏ ăn cơm nhà mất vài ngày để … “góp gạo thổi cơm chung” với mấy tiệm take away, hoặc kết bạn với mấy thùng mì ăn liền, mặc kệ cho nồi thịt kho và tô canh chua nằm chờ đợi đến buồn thỉu buồn thiu.
Điều đáng khích lệ là một số tham dự viên khác lại có những phản ứng tích cực hơn. Thay vì giận dữ la hét, đánh chó mắng mèo hoặc đập phá cho hả cơn giận; họ chọn cách dắt chó đi dạo hoặc dẫn con ra công viên chơi cho khuây khỏa. Có người thì sau khi đã sử dụng body language bằng cách trừng mắt nhìn đối phương như một hình thức chứng tỏ sự tức giận và bất mãn đến tột độ, rồi bỏ đi xem TV một mình, hoặc vào phòng đọc sách. Một vài người lại chọn giải pháp hết sức khôn ngoan là bỏ ra vườn ngồi hóng gió để… thà “vạch lá tìm sâu” trong vườn còn hơn là “vạch lá tìm sâu” trong nhà. Biết đâu nhờ thế, mà cỏ dại trong vườn sẽ được dọn sạch sẽ và đẹp mắt. Đa số những người có thể tự chủ bản thân, kiềm chế được cơn nóng giận; đã chọn các phản ứng tích cực và thường giữ im lặng trong 1, 2 ngày, rồi, hoặc bỏ qua luôn vì xem đó là “chuyện nhỏ”, hoặc trở lại “bàn hòa đàm” cùng vợ, chồng giải quyết những bất hòa. Những cặp vợ chồng nầy xem ra lại khôn ngoan, hòa hợp và hạnh phúc.
Quý vị thân mến,
Người Việt Nam chúng ta thường lấy câu “Dĩ hòa, vi quý” làm đầu trong cách xử thế với người khác. Có thể nói, hiếu hòa là một đức tính hết sức tốt đẹp của người Việt, đã được đề cập đến trong câu “Một sự nhịn là chín sự lành”, kêu gọi mọi người nên nhường nhịn nhau trong mối tương quan giữa người với người trong gia đình và ngoài xã hội. Vậy mà Margery Rosen, một chủ bút của tạp chí The Ladies Home Journal đặt trụ sở tạo New York lại khuyên vợ chồng đừng e ngại khi phải cãi nhau, và rằng sự cãi cọ trong hôn nhân là điều cần thiết để bước lại gần nhau hơn. Bà cho rằng tức giận đến cãi nhau là điều cần thiết trong hôn nhân vì khi vợ chồng cùng chung sống với nhau, thế nào họ cũng sẽ có những bất đồng ý kiến - từ những chuyện nhỏ nhặt như chia phiên dắt chó đi dạo, chuyện bếp núc, giặt giũ, đến những việc lớn hơn như cách tiêu xài và quản lý tiền bạc, việc dạy dỗ và kỷ luật con cái, cách cư xử trong quan hệ bạn bè và gia đình hai bên, v.v. Bà đã chia sẻ một số bí quyết để giữ hạnh phúc gia đình, trong đó, bí quyết thứ 3 là “Tranh cãi một cách công bằng” mà người viết cảm thấy khá lý thú và xin được đề cập đến trong bài viết hôm nay.
Khi bất đồng ý kiến và bắt đầu có “lời qua tiếng lại” thì cả hai vợ chồng được khích lệ nên áp dụng một số nguyên tắc như sau:
Thứ nhất, là nên tránh tìm cách đặt phần thắng về phía mình, vì mỗi người đều có một phần đúng, một phần sai chứ không ai hoàn toàn đúng, hoàn toàn sai cả.
Theo thiển ý của người viết, thì trong cuộc sống thực tế, “nói thì dễ, làm mới khó”, nhất là đối với những người có cá tính cương quyết và độc đoán. Khi đang tức giận, làm sao chúng ta có thể nhìn nhận rằng “đối thủ” của mình cũng có lý và có phần đúng được, phải không quý vị? Nếu công nhận bà ấy, ông ấy có phần đúng, thì hóa ra cái giận, cái nóng của mình lại là sai và vô lý hay sao? Chính họ là lý do khiến chúng ta phải nổi giận kia mà? Nếu họ không tồn tại, không làm điều này điều nọ thì chúng ta tức ai? và giận cái gì đây? Dĩ nhiên, cơn tức giận của chúng ta ập đến là phải có nguyên do chứ? Như vậy, làm sao chúng ta có thể áp dụng nguyên tắc thứ nhất, là công nhận chúng ta chỉ đúng có một phần nào? Kinh Thánh đã nhắc nhở chúng ta trong cách đối xử rằng: “… lòng thương xót thắng hơn sự xử đoán.” (Gia-cơ 2:13a), và rằng: “Vì tất cả chúng ta đều vấp phạm nhiều cách. Ai không vấp phạm trong lời nói mới là người toàn hảo, có khả năng kiềm chế cả thân thể.” (Gia-cơ 3:2). Chỉ cần chúng ta biết bớt sự chủ quan của mình đi thì sẽ có thể nhìn thấy quan điểm của người khác. Người viết đã có lần được xem một bức tranh đen trắng vẽ rất khéo, cho thấy ở một góc độ cao, thì đó là hình ảnh của một cô gái trẻ xinh đẹp và lịch sự với chiếc khăn quàng trên cái cổ cao ba ngấn rõ ràng, nhưng khi nhìn kỹ lại ở một góc độ thấp hơn, thì đó lại là chân dung một cụ già với chiếc mũi khoằm và làn da nhăn nheo vì tuổi tác. Như vậy, cùng một bức tranh, nhưng nhìn ở hai góc độ khác nhau sẽ có hai chủ đề khác nhau. Hy vọng quý thính giá sẽ đồng ý với người viết rằng khi nhìn một vấn đề ở hai khía cạnh khác nhau, chúng ta sẽ dễ dàng áp dụng được nguyên tắc thứ nhất vừa nêu trên.
Cũng theo bà Margery Rosen thì nguyên tắc thứ hai để vợ chồng có thể tranh cãi một cách công bằng, là nên chọn một thời điểm và nơi chốn thích hợp để giải quyết vấn đề.
Quý vị có lẽ cũng đồng ý rằng thời điểm là yếu tố rất quan trọng góp phần giải quyết vấn đề một cách tốt đẹp. Thí dụ như khi vợ hoặc chồng, hoặc cả hai, đang mệt mỏi, căng thẳng hoặc quá bận rộn thì chúng ta nên tránh đem vấn đề gây xung đột trong gia đình ra mổ xẻ vì sẽ chẳng có ai nghe ai cả. Điều này, thì người viết có thể nhìn thấy hình ảnh của chính mình qua kinh nghiệm bản thân. Khi đi làm về, chúng ta vừa mệt, vừa đói; cũng có thể đang căng thẳng thần kinh vì vừa trải qua những cuộc họp gay cấn trong sở làm; có những lỗi lầm kỹ thuật trong công việc cần phải khắc phục vào hôm sau, tuần sau mà chúng ta đang ráo riết tìm kiếm chưa được; hoặc một báo cáo phải nộp vào trước cuối tuần mà chúng ta chưa có thì giờ hoàn tất. Không biết quý thính giả nghĩ sao, riêng phần người viết, thì vì là phụ nữ, nên điều cần nhất khi về đến nhà, là được nhìn thấy khuôn mặt vui tươi, mạnh khỏe của những người mà mình yêu quý. Rồi tiếp theo đó là giờ phút bận rộn trong bếp, thầm ước mình có bốn cánh tay để lo nấu nướng bữa ăn chiều của gia đình cho nhanh chóng. Dĩ nhiên, lúc ấy chúng ta hoàn toàn không có chút tâm trí nào để đặt vào việc gì khác hơn là lo hoàn tất việc nấu nướng. Sau khi có được một bữa ăn ngon miệng, và chút thì giờ thoải mái để nhâm nhi ly cà phê hoặc ly trà nóng sau bữa ăn tối, là lúc mà người viết sẽ lại có thêm năng lực và sẵn sàng đón nghe, ghi nhận và giải quyết bất kỳ một vấn đề nào. Không có gì đáng buồn cho bằng một bên thì có rất nhiều điều muốn nói, nhưng lại chọn không đúng thời điểm để "xì hơi” quả bóng tâm sự của mình, nên đã bị bên kia từ chối lắng nghe, hoặc nghe theo kiểu câu còn câu mất, chẳng đầu chẳng đuôi, và cuối cùng là một sự thất vọng, giận dữ và hoàn toàn bế tắc cho cả vợ lẫn chồng.
Margery Rosen không những khuyên hai vợ chồng nên chọn lựa một thời điểm thích hợp, mà còn khuyên cả hai nên chọn một nơi chốn thích hợp nữa.
Người viết xin được giơ cả hai tay lên mà đồng ý với bà, vì chắc chắn rằng chúng ta phải tránh cho con cái việc nghe những tranh cãi của cha mẹ. Khi cả hai vợ chồng nóng giận, gây gỗ, to tiếng với nhau trước mặt con cái thì chúng vô tình bị cha mẹ đẩy ra khỏi vòng đai an toàn và sẽ cảm thấy bất ổn ngay. Tại sao không đưa nhau đi dạo ngoài công viên? Hẹn nhau ở một quán cà phê để cũng vừa ăn trưa vừa tìm cách giải quyết vấn đề? Hoặc tản bộ ngoài đường sau bữa ăn chiều? Rất có thể, khi cùng đưa nhau ra khỏi khung cảnh chật hẹp và quen thuộc của căn phòng ngủ, của căn bếp bừa bãi, thì khung cảnh thiên nhiên rộng lớn và nếp sinh hoạt của người khác trong xã hội cũng phần nào giúp cho cả hai người nhận thức được những giới hạn của bản thân, và rằng vấn đề của mình so với một thế giới bao la rộng lớn này chỉ bé nhỏ như một hạt cát trong đại dương.
nguyên tắc thứ ba, là khi có cơ hội ngồi xuống để nói chuyện với nhau thì nên trình bày điều mình muốn một cách rõ ràng, và đi thẳng vào vấn đề chính chứ đừng lôi hết chuyện này đến chuyện khác ra nữa. Cả hai phải nêu từng vấn đề một mà thôi, chú tâm giải quyết vấn đề ấy cho đến nơi đến chốn. Nên tỏ ra thông cảm với người phối ngẫu khi trình bày ý kiến, và cần phải biết lắng nghe nữa chứ đừng quá bảo thủ và bắt lỗi nhau về những việc đã qua.
Ngọc Diệp xin chia sẻ kinh nghiệm của một nữ thính giả, đã tâm sự cùng người viết như sau: “… Có thể nói, điều khiến cho hôn nhân của tụi em gặp nhiều bế tắc, đó là ông xã của em có một trí nhớ quá tốt. Mà điều đáng buồn lại nằm ở chỗ, ảnh không nhớ những điều tốt đẹp và đóng góp tích cực mà em đã làm cho gia đình và bản thân ảnh, mà ảnh chỉ nhớ những điều làm cho ảnh buồn, ảnh giận. Rồi mỗi lần có chuyện gì không vừa ý, gây lộn nhau là ảnh lại đem tất cả những chuyện cũ từ hơn 5, 10 năm trước ra để bắt lỗi em. Là con người thì có ai mà hoàn hảo phải không chị? Cho dù rằng em đã có lỗi trong chuyện này chuyện nọ đi nữa thì anh cũng dư biết bản thân ảnh cũng đâu có hoàn toàn tuyệt đối, nên nếu mình cứ bắt lỗi nhau thì cuộc sống làm sao mà vui vẻ được. Hiện thời em rất buồn, gần như bó tay, không giải quyết được những bế tắc trong gia đình, vì hễ có một chuyện nhỏ xảy ra thôi, là ảnh sẽ đem hết những giận hờn cay đắng hoặc bất bình gì đó trong suốt bao năm tháng ra nói hoài, cũng chẳng giải quyết được gì mà còn khiến cho em thêm chán nản trong gia đình. Rễ đắng đã mọc đầy trong lòng của ảnh, không còn một chỗ nào cho tình yêu của em len vào được nữa…”
Quý vị thân mến,
Quý vị nghĩ sao về những chia sẻ vừa nêu trên? Có lẽ chúng ta đều thấy rằng những gì đã xảy ra, đều không thể làm lại; những gì đã nói ra, đều không thể lấy lại, vì nào ai có thể quay ngược bánh xe thời gian? Vậy tại sao con người ta cứ tiếp tục đem hết cái “mớ bòng bong” của quá khứ ra để dằn vặt lẫn nhau? Đã gọi là “mớ bòng bong” thì làm sao chúng ta có khả năng tìm được đầu dây mối nhợ để gỡ nó ra được nữa? Thay thì vậy, tại sao lại không nhận chìm nó đi, đốt nó thành đống tro tàn để tập trung năng lực vào vấn đề chính của hiện tại? Điều tốt nhất mà hai vợ chồng có thể làm, là triệt để áp dụng nguyên tắc thứ ba. Hãy nêu lên một vấn đề chính mà thôi, và giải quyết cho đến tận gốc rễ, chứ đừng lôi hết chuyện này đến chuyện khác ra, vì cả hai vợ chồng sẽ cảm thấy bế tắc và không còn năng lực tập trung vào vấn đề chính nữa.
Nguyên tắc thứ tư, là hãy đưa ra nhiều biện pháp khác nhau chứ đừng khăng khăng ôm lấy giải pháp của mình như là giải pháp duy nhất có khả năng giải quyết vấn đề. Sau khi nhiều giải pháp được đặt ra, thì cả hai nên chọn giải pháp tương nhượng, tốt đẹp cho cả vợ lẫn chồng. Nếu không đồng ý được với nhau rằng giải pháp nào là thích hợp vào thời điểm ấy, thì đừng thất vọng mà hãy dành nhiều thì giờ tiếp tục thảo luận và góp ý với nhau về những phương thức giải quyết vấn đề chung.
Có lẽ quý vị cũng sẽ đồng ý với người viết, rằng vào một thời điểm nào đó, chúng ta nhìn vấn đề ở một khía cạnh khác và chọn cách giải quyết vấn đề theo chiều hướng ấy. Nhưng con người là một sinh vật rất kỳ lạ, ý tưởng con người lại luôn luôn thay đổi, nên biết đâu, chỉ giây lát sau, chúng ta lại có những suy nghĩ khác đi và chọn được một giải pháp thích hợp hơn, tốt đẹp hơn, miễn là chúng ta thật tâm muốn xây dựng trong yêu thương và thông cảm. Kinh Thánh dạy rằng: “Những người hòa giải gieo trong hòa bình thì gặt hái hoa quả công chính.” (Gia cơ 3:18)
Nguyên tắc thứ năm, là rút lui có trật tự. Người Việt mình có câu: “No mất ngon, giận mất khôn”, ngạn ngữ Tây phương cũng nói: “Ngọn gió của cơn thịnh nộ dập tắt ngọn đèn của sự khôn ngoan”. Thật vậy, nếu cảm thấy cơn tức giận đang trào dâng và mình sắp làm, hoặc sắp nói những điều mà sau này có thể phải hối tiếc, thì quý vị nên nhanh chóng rút lui khỏi cuộc thảo luận, và thẳng thắn nói rằng: “Ngay lúc này em đang bực mình lắm, và hiện thời không muốn giải quyết vấn đề gì cả. Có thể tối nay vợ chồng mình sẽ nói tiếp sau khi các con đã đi ngủ thì tốt hơn.” Hoặc: “Anh đang nóng giận lắm, và sắp nổ tung ra rồi đấy. Mình cần phải để cho nhau yên vào lúc này rồi ngày mai hẵng nói.” Sau đó, quý vị hãy chú tâm làm những việc cần vận dụng sức lực như đi bộ nhanh, dọn dẹp garage, hay cắt cỏ, v.v. để làm cho cái nồi nước đang sôi sùng sục trong lòng được có thì giờ xả bớt ra ngoài.
Nguyên tắc thứ sáu, đó là đừng tỏ ra độc ác. Cả hai vợ chồng hãy hứa với nhau và với bản thân mình, rằng mình sẽ không độc ác, không hung bạo, không thủ đoạn và tránh việc phê bình, chê trách, chỉ trích người phối ngẫu. Lời Chúa trong Kinh Thánh sách Ê-phê-sô 4:29 có khuyên mọi người rằng: “Môi miệng anh chị em đừng thốt ra một lời độc ác nào, nhưng nếu cần hãy nói lời lành để xây dựng, để đem lại ân phúc cho người nghe.” Điều đáng buồn là có những cặp vợ chồng đã độc ác và thủ đoạn với nhau, “ăn miếng, trả miếng” theo kiểu “ông ăn chả, bà ăn nem” mà để quên lũ trẻ con đang phải gánh chịu những hậu quả do hành động nông nỗi của cha mẹ gây nên. Trong cơn nóng giận, họ quên rằng “đối thủ” đang ở trước mặt mình kia là cái người mà mình “đầu ấp, tay gối” mỗi đêm, chia sẻ bao cay đắng ngọt bùi trong gia đình suốt những năm tháng qua.
Nguyên tắc thứ bảy, đó là đừng dành phần đưa ra lời kết luận sau cùng, vì chúng ta có thể thắng trong cuộc tranh cãi, nhưng ngược lại, làm cho người chúng ta yêu bị thương tổn và cả hai vẫn tiếp tục giận hờn nhau. Thế thì chúng ta dành phần thắng hơn để làm gì? Trong trường hợp ấy, “thắng” lại là “thua” vì mình vừa đào thêm một cái hố sâu ngăn cách tình cảm giữa đôi bên và không cho người phối ngẫu thấy được tình yêu của mình. Đừng “ra trận” với ý nghĩ mình phải là người “thắng trận”, vì rất nhiều khi chiến thắng lại không ngọt ngào chút nào, thậm chí nó còn giết chết tình yêu lứa đôi và làm cho gia đình tan vỡ.
Theo thiển ý của người viết, thì con người vốn yếu đuối, nên nhiều khi chúng ta không thể không nóng giận khi có những đụng chạm, gặp điều bất như ý xảy ra. Đã sinh ra làm người với đầy đủ “thất tình, lục dục”, biết yêu thương, thì cũng biết giận ghét, chứ làm sao mà con người lại có thể tự biến mình trơ trơ như gỗ đá, nhất định diệt hết tình cảm, không giận, không hờn, không ghét, không thù? Vấn đề nằm ở chỗ, thái độ con người ta đối xử với nhau như thế nào trong cơn nóng giận mới là đáng nói, nhất là trong quan hệ lứa đôi. Vua Sa-lô-môn trong Kinh Thánh Cựu Ước, sách Giáo Huấn 7:9 khuyên mọi người: “Đừng vội nóng giận, vì cơn giận dữ sẵn chờ trong lòng kẻ dại”, và trong đoạn 10:4b cho thấy “… thái độ ôn hòa tháo gỡ được những lỗi lầm nghiêm trọng”. Quý thính giả chắc cũng đồng ý với người viết rằng sự nóng giận và cãi cọ trong gia đình không phải là vấn đề chính, mà chính cái cách hai vợ chồng giải quyết vấn đề, đối xử với nhau như thế nào trong cơn nóng giận, mới là nguyên do đưa mối quan hệ của họ đến bờ vực thẳm.
Ngọc Diệp xin kể cho quý vị nghe câu chuyện “Chàng Trai Và Túi Đinh” như sau:
“Có một chàng trai tính tình rất nóng nảy. Không nghe nói chàng ta có đẹp trai như Phan An, Tống Ngọc theo cách mà nhà văn Hồ Trường An thường ví von hay không, nhưng chắc chắn rằng cậu là một người rất nóng tính và thường nổi nóng với mọi người. Một hôm, cha cậu cho cậu một túi đinh, và bảo rằng hễ khi nào cậu nóng giận, thì phải đóng một cây đinh vào hàng rào gỗ phía sau nhà. Cha cậu đã cho cậu những cây đinh khá lớn, và cái búa cậu được sử dụng lại là một cái búa khá nhỏ và nhẹ. Hàng rào của nhà cậu được làm bằng một thứ gỗ cứng và chắc chắn để có thể chịu đựng được với thời gian và phong ba bão tố. Cũng bởi thế, nên việc đóng những cây đinh lớn vào hàng rào không phải là chuyện dễ làm. Ngay hôm đầu tiên, cậu đã sử dụng đến cả thảy 37 cây đinh. Trong vài tuần lễ tiếp theo đó, cậu dần dần học cách chế ngự những cơn giận dữ và cái tính hay nóng bất tử của mình, nên số đinh được đóng vào hàng rào cũng dần dần giảm đi. Chàng trai này sau cùng đã khám phá ra rằng, học biết cách chế ngự cơn nóng giận xem ra lại dễ dàng hơn là việc đóng đinh… Rồi sau cùng thì cái ngày ấy cũng đến, đó là ngày mà cậu không hề nóng giận một lần nào cả. Cậu hãnh diện báo cho cha biết rằng hôm nay cậu không hề phải dùng đến cây đinh nào. Cha cậu liền đề nghị, rằng hôm nào cậu có thể kiềm chế được tính nóng giận, thì cậu được phép gỡ một cây đinh ra khỏi hàng rào. Nhiều ngày trôi qua… cho đến một hôm chàng trai ấy đến trước mặt cha với một vẻ mặt hãnh diện, vui mừng báo cho cha biết rằng tất cả đinh trên hàng rào đều đã được gỡ ra hết cả rồi. Người cha âu yếm nắm chặt tay con như để chia sẻ nỗi vui mừng. Sau đó hai cha con dắt nhau ra ngắm cái hàng rào gỗ phía sân sau. Ông ôn tồn bảo con: “Con à, con đã làm tốt lắm đấy. Cha rất vui khi thấy là không còn một cây đinh nào tượng trưng cho sự nóng giận của con nữa, nhưng con hãy nhìn xem, những lỗ đinh lởm chởm trên hàng rào này vẫn còn đấy. Con thấy không, cái hàng rào của nhà mình sẽ không bao giờ còn được nguyên vẹn giống như xưa nữa. Những lời nói con đã thốt ra trong cơn giận dữ, cũng lưu lại những vết sẹo trong lòng người ta giống như những lỗ đinh lởm chởm này đây. Con nghĩ xem mình có thể nào đâm cho người khác một nhát dao, rồi rút dao ra mà người ấy vẫn bình yên vô sự hay không? Dĩ nhiên, con đã biết mà, cho dù con có nói xin lỗi trăm lần, ngàn lần đi nữa, thì vết thương vẫn còn đó, phải không con …”
Ngọc Diệp xin tạm biệt nơi đây với ước mong rằng bài viết của mình có thể đóng góp phần nào trong việc vun xới hạnh phúc gia đình của quý vị. Mong nhận được sự góp ý của quý vị và xin kính chúc quý vị được bình an trong sự chăm sóc của Thượng Đế.
Ngọc Diệp
Discuss this Article topic in Forum
Thưa quý vị,
Trong xã hội tân tiến hiện đại, việc phổ biến các bí quyết giữ hạnh phúc gia đình chẳng còn là một nan đề nữa. Các nhà cố vấn tâm lý, tư vấn hôn nhân đã mở văn phòng tư vấn, đã viết nhiều sách về nghệ thuật giữ hạnh phúc gia đình. Trên internet cũng có nhiều trang mạng nói về vấn đề này. Tuy nhiên, theo một cuộc thăm dò ý kiến được thực hiện trên toàn nước Úc từ năm 2001 đến năm 2003, với khoảng 20.000 người Úc tham dự, thì đã có một tỉ lệ gia tăng trong vấn đề ly dị. Kết quả cuộc thăm dò ý kiến này được đăng tải trên báo The Herald Sun ngày 12 tháng Tư 2006 cho thấy 32% các cuộc hôn nhân đã kết thúc bằng một cuộc ly dị. Trong số này, thì 23.6% đã chia tay nhau trong vòng có 2 năm, 19.6% ly dị sau 3 hoặc 4 năm chung sống, và 11.3% đã ly dị sau 7 năm kết hôn. Quý thính giả nghĩ gì khi nhìn thấy một kết quả đáng buồn như vậy? Vấn đề đâu phải nằm ở chỗ người ta thiếu thông tin? Chúng ta ai cũng biết tia tử ngoại của ánh nắng mặt trời làm hại cho da, và có thể dẫn đến ung thu da, nhưng mấy ai trong chúng ta đã để ý mà sử dụng kem chống nắng, nhất là vào mùa hè? Hơn thế nữa, quan hệ trong hôn nhân lại còn rắc rối hơn nhiều, và hạnh phúc gia đình phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác chứ đâu có đơn giản như việc sử dụng kem chống nắng? Ngày 8 tháng Tám năm 2006 vừa qua, Sở Thống Kê Liên Bang Úc đã thực hiện một cuộc kiểm tra dân số và các con số thống kê mới sẽ được công bố vào khoảng năm sau. Người viết hy vọng khi kết quả mới được công bố cho báo chí thì chúng ta sẽ nhìn thấy con số thống kê về tỉ lệ vợ chồng ly dị giảm sút đi, và xin hứa sẽ theo dõi vấn đề này để loan tin đến mọi người…
Những con số thống kê đáng buồn vừa nêu trên chỉ cho chúng ta thấy sự kết thúc của những cuộc hôn nhân đổ vỡ, nhưng không cho chúng ta biết lý do đưa đến sự đổ vỡ ấy. Làm sao có thể biết hết được nỗi khổ tâm của người khác, vì nào có ai giống ai đâu? Mỗi người, mỗi cảnh, chẳng ai giống ai… Tuy nhiên, đã bước vào con đường tình, thì có lẽ mọi người cùng mang một phần nào tâm sự giống nhau như trong hai câu thơ:
“Thuyền ai ngược gió, ai xuôi gió?
Trông lại cùng chung cảnh khổ thôi”
Điều mà chúng ta có thể đoan chắc, rằng phần lớn các cặp vợ chồng đã được kết hợp với nhau bằng một nhân tố tích cực, là tình yêu giữa đôi bên – cho dù đó là “tình đầu” giữa cặp “trai tài, gái sắc” trong tuổi thanh xuân, hay là “tình cuối”, “tình muộn” giữa hai kẻ mang con tim rách nát đã một đôi lần dở dang hạnh phúc, tìm đến với nhau một cách khá muộn màng để nương dựa nhau lúc tuổi xế chiều. Khi đang yêu thì người ta yêu như điên cuồng:
“Anh thương em,
Thương lún, thương lụn,
Thương lột da óc,
Thương tróc da đầu,
Ngủ quên thì nhớ,
Thức dậy thì thương…”
Cũng vì thế nên đám cưới mới linh đình, vui vẻ. Ai cũng mơ ước rằng lấy nhau rồi sẽ mãi mãi ngụp lặn trong hạnh phúc vì cả hai vợ chồng đã là của nhau, và có cả một tổ ấm riêng tư để tiếp tục cùng nhau đắp xây mộng ước ban đầu. Vậy mà đến lúc lấy nhau rồi, cả hai lại dần dần bớt đi cái tình nồng nhiệt, sôi nổi ban đầu sau mỗi lần có sự bất đồng ý kiến trong gia đình, thậm chí còn cãi cọ và hờn giận nhau cả tuần lễ. Nhiều người trong cơn giận dữ, lại còn đối xử với vợ hoặc chồng một cách khá tệ bạc và tàn nhẫn với nhiều thủ đoạn. Nói như thế có quá đáng hay không? Người viết có bi quan quá hay không?
Riêng phần quý vị thì sao? Khi nóng giận trong gia đình thì quý vị thường phản ứng như thế nào? Ngọc Diệp mong được đón nhận ý kiến khắp nơi và xin hứa sẽ trình bày tất cả câu trả lời mình nhận được. Có thật không, rằng người ta vì “yêu nhau lắm” nên đã “cắn nhau đau”?