̣(Bài viết dành cho độc giả phái nữ - BĐH. Website)
Trong những lần hội thảo với Ban Tráng Niên ở các hội thánh có dịp thăm viếng, tôi thường phát những mẩu giấy nhỏ để yêu cầu quý bà, quý ông ghi ra 3 điều mình hài lòng cũng như 3 điều mình không được vui về người phối ngẫu. Một điểm thích thú rất đáng ghi nhận là dù ở Mỹ,Canada hay Úc, nơi nào cũng nhận xét giống nhau. Điều hầu hết qúy bà than phiền nơi quý ông là nóng tính, lớn tiếng và độc tài. Còn quý ông dù không ai bảo ai, đa số đều than van là quý bà nói nhiều, hay cằn nhằn và lập lại những chuyện cũ.
Trong những lần hội thảo với Ban Tráng Niên ở các hội thánh có dịp thăm viếng, tôi thường phát những mẩu giấy nhỏ để yêu cầu qúy bà, quý ông ghi ra 3 điều mình hài lòng cũng như 3 điều mình không được vui về người phối ngẫu. Một điểm thích thú rất đáng ghi nhận là dù ở Mỹ,Canada hay Úc, nơi nào cũng nhận xét giống nhau. Điều hầu hết qúy bà than phiền nơi quý ông là nóng tính, lớn tiếng và độc tài. Còn quý ông dù không ai bảo ai, đa số đều than van là quý bà nói nhiều, hay cằn nhằn và lập lại những chuyện cũ. Vì là tờ báo của phụ nữ, tôi nghĩ chúng ta trước hết nên học tập và hết sức nhờ ơn Chúa sống theo phần Chúa dạy mình, rồi chúng ta sẽ nói về điều chúng ta chờ mong nơi quý ông cũng không muộn. Hạnh phúc lứa đôi bao giờ cũng phải từ hai chiều góp phần vun quén, nhưng nếu chúng ta đòi hỏi nơi quý ông những điều mình ao ước mà chưa làm phần của mình trước, e rằng lời ao ước của chúng Dù thế nào, là phụ nữ, chúng ta không thể quên hay phủ nhận ý định của Chúa, là Đấng Tối Cao, khi tạo dựng chúng ta là “helper suitable for man”: “người giúp đỡ thích hợp cho người nam.”( Sáng Thế ký 2:18). Để đối kháng với sự áp bức phụ nữ của nhiều thế hệ trước, phụ nữ ngày nay, nhất là ở những nước tân tiến, dường như đã đi hơi xa hơn vai trò Chúa định cho người phụ nữ là “vai phụ “(đã là người giúp đỡ thì không thể nào là vai chính được). Một trong những nguyên nhân chính khiến cho hạnh phúc gia đình ngày nay dễ đổ vỡ là vì người phụ nữ đã lẫn lộn giữa giá trị và vai trò của mình. Giá trị người nam và người nữ trước mặt Chúa chắc chắn là ngang nhau, nhưng vai trò và trách nhiệm thì khác nhau. Nhiều phụ nữ tưởng rằng để đòi cho được giá trị của mình phải ngang với đàn ông có nghĩa là mình phải có quyền đảm nhận những vai trò và trách nhiệm y như đàn ông. Phụ nữ ngày nay dường như muốn chứng minh rằng điều gì quý ông làm được thì mình cũng có quyền làm. Điều nầy có vẻ đúng trong cách nhìn và định giá của con người; nhưng là con của Chúa, chúng ta phải học tập nhìn và định giá mọi điều theo lời dạy tối hậu của Chúa, Đấng chúng ta hết lòng yêu kính, tôn thờ và vâng phục, chứ không theo cách của người đời được. Chúng ta sẽ có gía trị trước mặt Chúa và trước mặt chồng con khi chúng ta làm đúng vai trò, trách nhiệm của mình, chứ không phải là khi chúng ta làm chuyện của đàn ông ta sẽ chẳng được đáp ứng.
Tiếp tục loạt bài nói về tầm quan trọng của lời nói trong hai số báo trước, hôm nay chúng ta cùng suy nghĩ về nói thế nào cho đúng cách, nói sao để lời của chúng ta được lắng nghe.
Lý do quý bà bị trách là nói nhiều và thường lặp đi lặp lại là vì chúng ta cảm thấy lời nói mình không được lắng nghe:
Lòng anh như chiếc lá khoai
Đổ bao nhiêu nước, ra ngoài bấy nhiêu!
Đối với người đàn ông, chúng ta nên nói ngắn gọn, rõ ràng điều chúng ta cần. Tránh nói lòng vòng, dài dòng, xa xôi, bóng gió, vì cách nói của chúng ta sẽ bị quý ông hiểu lầm như vài thí dụ điển hình sau đây:
Nên Nói: Không nên nói:
“Anh làm ơn đổ rác dùm em” “Cái bếp nầy bầy hầy, chật chội
qúa, mùi hôi quá. Em không thể
để cái gì vào thùng rác được
nữa. Rác cần đổ anh ạ. Anh có
thể làm dùm em được không?
“Anh giúp em chuyển cái “Em không thể di chuyển cái bàn
bàn nầy nha anh ” nầy một mình. Bàn gì mà nặng ơi là nặng.Em cần sắp xếp nó
trước khi dọn thức ăn. Anh giúp em được không?”
“Anh làm ơn mang hộ em đồ “Chợ gì mà lúc nào cũng đông.
ăn từ xe vào nhà cho em nha” Mất cả tiếng đồng hồ mới mua
được mấy bịch đồ ăn. Em còn để
ngoài xe kìa. Mệt qúa là mệt, anh
đem vào dùm em được không?”
“ Hôm nay anh đón con dùm “Tới giờ đón con rồi anh ơi. Em
em nhé” mệt mà còn lu bu nhiều việc quá,
cơm nước chưa nấu nữa Anh có
thì giờ không vậy? Anh đón con
dùm em được không?
Chàng không hiểu những câu nói trên đây của nàng đơn giản là một sự nhờ cậy, nhưng chàng sẽ hiểu rằng đó là những lời cằn nhằn, như là chàng vô tâm, vô trách nhiệm, chẳng cảm thông gì với nàng hết.
Ngoài việc nên nói ngắn gọn, rõ ràng là cách nói mà quý ông thích nghe, chúng ta cũng cần để ý một khía cạnh khác trong cách nói. Cùng một câu nói mà giọng nói, cách nói sẽ mang cho người nghe ý nghĩa khác nhau. Theo nghiên cứu của các nhà tâm lý, khi ta nói một điều gì, nội dung câu nói chỉ diễn đạt một phần nhỏ, giọng nói và cách nói mới thật bày tỏ nhiều hơn. Nói một lời xin lỗi nhưng với thái độ miễn cưỡng hay với giọng cộc lốc thì lời xin lỗi đó chẳng khác nào chế dầu vào lửa. Trái lại, lời xin lỗi đó được bày tỏ bằng thái độ chân thành và giọng nói êm dịu thì cơn giận nào chẳng nguôi? Như lời Kinh Thánh dạy: “Lời lành giống như tàng ong, ngon ngọt cho tâm hồn, và khoẻ mạnh cho xương cốt” (Châm Ngôn 16: 24)
“Lời đáp êm dịu làm nguôi cơn giận, còn lời xẳng xớm trêu thạnh nộ thêm” (Châm Ngôn 15:1)
Như lời đầu đã viết, đa số quý bà than phiền quý ông hay nóng tính, lớn tiếng. Nhất là sau một ngày làm việc mệt nhọc, căng thẳng tại sở, quý ông dễ quạu quọ; đôi khi về nhà trút những bực bội trong sở làm cho vợ con mà không nhận ra. Lúc đó, nếu chúng ta cũng vừa đi làm về, cũng mệt mỏi, căng thẳng chẳng kém, lại bị la lối vô cớ, rất dễ cho chúng ta nổi nóng theo; thế là cả hai cùng lớn tiếng. Rồi các con, cũng bị áp lực riêng của chúng trong trường, thấy cha mẹ cải lẫy nhau, chúng càng nặng nề, căng thẳng. Chúng sẽ tìm cách dản xã trong phòng riêng, chơi game hoặc internet với biết bao điều không lành mạnh mời mọc chúng. Rốt cuộc, không khí vui tươi đầm ấm của gia đình đã bay mất ra cửa sổ vì những chuyện nhỏ nhặt, không có nghĩa lý gì. Hoặc nếu quý bà không đi làm, cũng có những gánh nặng riêng, cũng chờ đợi chồng về để chia xẻ, nhưng rồi thấy chồng quạu quọ, lại cũng nổi bực lên, thế là gây gổ. Đó là lý do khiến bao nhiêu quán bia, tiệm massage mở ra để đón lấy qúy ông sau giờ tan sở, với tên gọi rât hấp dẫn là :’happy hour” : “giờ vui vẻ, giờ hạnh phúc”. Nếu những người vợ thiếu khôn ngoan, không chuẩn bị một không khí tươi mát đón người chồng trở về nhà sau giờ tan sở, mà lại dễ dàng: “ăn miếng trả miếng “ với chàng, thì chúng ta đã vô tình đẩy chồng mình vào những cám dỗ của những quá bia, những tiệm massage và hạnh phúc gia đình mất đi là điều tất nhiên xảy đến. Trong hoàn cảnh trên, nếu chàng về có bực bội, cau có vô cớ, hãy cảm thông, hãy dịu dàng, kiên nhẫn, biết rằng chỉ cần một lời nói ngọt ngào, một nụ cười tươi, một lời đáp êm dịu thì cơn nóng giận của chàng sẽ nhanh chóng tan biến:
Chồng giận thì vợ bớt lời
Cơm sôi nhỏ lửa một đời không khê !
Cũng cùng một câu nói mà giọng nói và cách nói khác nhau, sẽ khiến cho người nghe cảm nhận hoàn toàn khác nhau. Qua điều nầy, chúng ta thấy được cách nói quan trọng là dường nào, làm thay đổi tình huống cách dễ dàng.
Một câu chuyện vô cùng đặc biệt trong Kinh Thánh kể lại một người vợ khôn ngoan, nhờ lời nói đúng cách mà nàng đã cứu không những người chồng của mình mà còn cứu cả trang trại. Câu chuyện được ghi trong I Các Vua 25. Lúc Đavít còn lẫn trốn Vua Saulơ, ông đã cùng những người theo ông đã sẵn lòng bảo vệ và giúp đỡ rất nhiều cho đoàn chăn chiên của một người đàn ông giàu có tên NaBanh, tính tình cứng cỏi và hung ác. Một hôm cạn lương thực, Đavít sai mười người trai trẻ đến với Na Banh để xin giúp đỡ. Thay vì xem đây là dịp để đền ơn cho người đã tận tình giúp đỡ, bảo vệ tài sản mình, Na Banh lại dùng những lời gắt gỏng và vô ơn để đáp lại. Khi những người trai trẻ trở về thuật lại chuyện cho Đavít nghe, ông đã đem 400 trăm người với gươm sẵn sàng đi hạch tội Na Banh. Đavít nói rằng: “Thật là luống công cho ta đã gìn giữ mọi vật của người nầy trong đồng vắng, đến nỗi chẳng thiếu mất gì hết. Ấy thế mà hắn lại lấy oán trả ơn. Nguyện Đức Chúa Trời xử kẻ thù nghịch của Đavít cho thật nằng nề! Từ đây đến mai, phàm vật gì thuộc về Na-Banh, ta sẽ chẳng để còn lại vật nhỏ hơn hết.”
Một người đầy tớ nhà Na Banh hay được câu chuyện, đã vội đến nói cùng vợ Na Banh, nàng tên là A-bi-ga-in, một người thông minh xinh đẹp. Người đàn bà tuyệt vời nầy biết ngay điều mình phải làm. Nàng đã nhanh nhẹn lấy 200 ổ bánh, 2 bầu da rượu nho, 5 con chiên đực nấu chín, 5 đấu hột rang, 100 bánh nho khô, 200 bánh trái vả khô bảo các đầy tớ mang theo với nàng, mà không hề cho chồng mình hay biết. A-bi-ga-in đã đích thân cởi lừa đi đón Đavít và đoàn quân 400 người của ông. Khi vừa gặp Đavít, A-bi-ga-in lật đật xuống lừa, sấp mình xuống đất trước mặt Đavít mà lạy. Nàng phục dưới chân Đavít mà nói những lời dịu dàng, đầy khôn ngoan. Bà nói rằng: “Lỗi tại tôi, tại tôi cả, nhưng xin vui lòng cho tôi được trình bày. Xin đừng kể gì đến Na-Banh, một người thô lỗ và ngu ngốc, đúng như tên của ông ấy (Na-Banh có nghĩa là điên dại). Tôi tiếc hết sức đã không gặp được mấy người trai trẻ do ông sai đến... và đây là chút quà mọn tôi mang theo, xin ông vui lòng nhấp nhận. Xin vui lòng thứ lỗi cho tôi. Nguyện Chúa sẽ thiết lập ngôi nước ông vững bền...Dù bị săn đuổi, sinh mạng ông sẽ được Chúa bảo bọc, săn sóc, còn mạng kẻ thù ông sẽ bị mất. Ngày nào Chúa thực hiện điều Ngài đã hứa, cho ông làm vua Y-sơ-ra-ên, lúc ấy ông sẽ không bị lương tâm cắn rứt vì đã giết người vô cớ, tự ý báo thù. Vào ngày ấy, xin Chúa ban phước lành cho ông, xin nhớ đến tôi”.
Những lời phải lẽ, được nói cách khiêm nhu của người đàn bà thông minh xinh đẹp nầy đã như cơn mưa tưới mát cõi lòng nóng giận như lửa của Đavít. Đúng là: Được lời như cởi tất lòng!
Đavít đã đổi thái độ, trả lời với vợ Na-Banh rằng: “Cám ơn Chúa đã cho tôi gặp bà hôm nay, và đã cho bà có hành động đầy sáng suốt. Xin Chúa ban phước lành cho bà vì đã ngăn tôi giết người báo oán. Tôi thề trước Chúa, Đấng đã ngăn cản tôi hại bà; nếu bà không đến gặp tôi, thì sẽ không một người nào trong nhà Na-Banh còn sống sót đến sáng mai.”
Rồi Đavít nhận qùa của A-bi-ga-in và nói: “Thôi bà an tâm về đi, tôi nghe lời bà và chấp nhận lời bà thỉnh cầu.” Khi bà trở về nhà, thấy chồng mình la Na-Banh còn mãi mê tiệc tùng chè chén vui vẻ nên bà không nói gì cả. Đến sáng hôm sau, khi Na-Banh đã tỉnh rượu, bà mới kể cho ông nghe mọi việc. Na-Banh chết điếng, người trơ như đá. Khoảng mười hôm sau, Kinh Thánh ghi rằng Na-Banh đã chết bởi tay Chúa. Khi hay tin nầy, Đavít đã cảm ơn Chúa đã trừng phạt Na-Banh và ngăn ông làm điều ác. Rồi Đavít sai người đi hỏi A-bi-ga-in làm vợ.
Rất nhiều bài học sâu sắc cho phụ nữ chúng ta học được từ người vợ thông minh xinh đẹp nầy.
- Thứ nhất: người vợ thông minh luôn xem lỗi của chồng như lỗi của chính mình. Vì vợ chồng đã trở nên một. Vậy, trước những lầm lỗi của chồng, người vợ có bổn phận giải hòa, hàn gắn đổ vỡ. Người giúp đỡ thích hợp đúng nghĩa là như thế.
- Một người vợ tốt không chỉ là người vợ ngoan hiền, thụ động, chồng làm gì cũng nghe theo, ngay cả chuyện sai cũng thuận phục. Như thế thì sao gọi là người giúp đỡ thích hợp được?
- Lời nói dịu dàng, khôn ngoan, cách nói khiêm nhu, đúng lúc của người vợ có thể thay đổi tình thế, dữ hoá lành, hoạ thành phước. Người giúp đỡ thích hợp quan trọng là dường nào! Ai dám bảo “vai phụ” không quan trọng?
Một điều rất quan trọng trong cách nói chuyện là nghệ thuật lắng nghe. Trong quyển “After You Said I Do”, Dwight Small nói rằng sự lắng nghe nhau không đến cách tự nhiên hay là điều dễ dàng cho hầu hết mọi người. Thông thường, cách tự nhiên là ai cũng thích là người nói, thích bày tỏ ý nghĩ và cảm xúc của mình. Trong cuộc đối thoại, thường ai cũng có khuynh hướng chú ý vào những gì mình nói chứ không chú ý vào những gì người khác nói. Thí dụ: Khi người vợ nói rằng nàng mệt mỏi trong công việc nhà, người chồng nghe nàng nói nhưng hiểu rằng nàng không vui bởi vì chàng không giúp nàng làm việc nhà. Đó không phải là ý của người vợ, nhưng đó là điều mà người chồng hiểu.
Khi cả hai vợ chồng đều nhận ra tầm quan trọng của việc lắng nghe ý nghĩ của nhau, cho nhau sự chú ý trọn vẹn, thì cả hai bước lên một bước rất lớn trong sự đối thoại với nhau.
Cecil Osborne, tác giả của quyển sách : “The Art of Understanding Your Mate” (tạm dịch: “Nghệ Thuật Hiểu Người Phối Ngẫu”) viết rằng một trong những lý do khiến vợ chồng không vui với nhau là: “Vợ thì than phiền là chồng không biết lắng nghe vợ, chỉ biết độc tài trong cách nói chuyện với vợ. Còn chồng thì than phiền là vợ không chịu sống thực tế, cứ mãi mơ màng sống trong thế giới mộng tưởng của thời con gái lãng mạn”. Osborne nhấn mạnh nan đề số một trong hôn nhân ngày nay là vợ chồng không nói chuyện được với nhau. Không hiểu nhau, không nâng niu, quý trọng mối liên hệ với nhau; không dành thì giờ để học hỏi tìm hiểu những ưu tư, những nỗi niềm của nhau đã là một lỗi lầm, nhưng lỗi lớn hơn hết là dù biết rất rõ nhu cầu của nhau nhưng không thèm đáp ứng cho nhau.
Khi vợ nói: “Tôi thừa biết anh ấy muốn tôi nói ngọt ngào, cư xử dịu dàng với anh ấy, nhưng tôi không thèm làm đó thôi !”
Khi người chồng nói: “ Tôi thừa biết bà ấy thích tôi dành thì giờ lắng nghe bà ấy kể lễ đủ chuyện vui buồn của bà ấy, nhưng hơi đâu mà nghe ba cái chuyện đàn bà !”
Những người nói những lời ấy tưởng rằng mình khôn ngoan, vì chứng tỏ mình không hạ mình, chìu luỵ ai, thế nhưng thật ra chính mình là nguyên nhân gây ra những nan đề trong mối liên hệ, nhất là với người mình mà mình đã thề nguyện chung sống cả cuộc đời.
Lời nói quan trọng là dường nào! Lời Kinh Thánh nhắc nhỡ chúng ta thấm thía dường bao:
“Sống chết ở nơi quyền của lưỡi. Kẻ ái mộ nó sẽ ăn bông trái của nó” (Châm Ngôn 18:21)
“Ai muốn yêu sự sống và thấy ngày tốt lành thì phải giữ gìn miệng lưỡi, đừng nói điều ác và lời gian dảo” (I Phi-e-rơ 3:10)
Nguyện xin giúp cho mỗi phụ nữ chúng ta khiêm nhường, làm phần Chúa đặt để cho mình là “Người giúp đỡ”, là :”vai phụ” để sẵn lòng đáp ứng nhu cầu người phối ngẫu trước, nhất là luôn dịu dàng, khiêm nhu trong cách nói, chắc chắn chúng ta sẽ gặt hái bông trái tốt lành như lời Chúa hứa. Chúc tất cả các chị phụ nữ thật sự là “nguồn phước” cho chồng con.
Ánh Tuyết
Ban Điều Hành Website HT.Melbourne chân thành cám ơn Giáo Sư Ánh Tuyết đã cho phép đăng lại bài viết.