SỰ KHÁC BIỆT TRONG ĐỐI THOẠI GIỮA CHÀNG VÀ NÀNG
Nhớ thời mới yêu nhau, hai người nói chuyện với nhau không dứt. Mới chia tay tối qua, sáng sớm đã mong ước gặp lại. Ngày nay, cái phone cầm tay là nhịp cầu tuyệt diệu cho những người đang yêu nhau. Vừa lưu luyến chia tay trước sân nhà, đâu cần chờ cho đến hôm sau, nàng vừa vào phòng đã nghe tiếng phone chàng gọi. Thế là lại tiếp tục nói với nhau đến hai, ba giờ sáng.
Nhớ thời mới yêu nhau, hai người nói chuyện với nhau không dứt. Mới chia tay tối qua, sáng sớm đã mong ước gặp lại. Ngày nay, cái phone cầm tay là nhịp cầu tuyệt diệu cho những người đang yêu nhau. Vừa lưu luyến chia tay trước sân nhà, đâu cần chờ cho đến hôm sau, nàng vừa vào phòng đã nghe tiếng phone chàng gọi. Thế là lại tiếp tục nói với nhau đến hai, ba giờ sáng. Vào quán ăn, ta dễ dàng nhận ra hai người yêu nhau. Họ chú tâm vào nhau và say mê nói với nhau đủ mọi chuyện, không màng đến người chung quanh, không màng cả thức ăn đang mời gọi trên bàn. Nhiều khi chỉ nhìn nhau chứ không nói một lời nào nhưng vẫn hiểu nhau và cảm thấy thật gần nhau. Khi tình yêu đến thì chỉ cần nghe giọng của em, anh cũng thấy như được cởi hết mọi ưu phiền, như lời thơ Xuân Diệu diễn tả cách sống động:
Em ngồi ríu rít ở sau xe
Em nói lòng anh mãi lắng nghe
Thỉnh thoảng tiếng cười em lại điểm
Đời vui khi được có em kề!
Ôi, giọng sao mà rất mến thương
Em như giếng mát đến soi gưông
Dầu ai tốt tiếng như ca hát
Cũng chẳng bằng em giọng nói thường
Gió thổi nhiều khi giọng nói bay
Không cần nghĩa chữ vẫn nghe hay
Sau xe, những tiếng em phơ phất
Cởi hết ưu phiền gửi gió bay
Ước được ngàn năm nghe giọng ấy
Đèo em đi mãi cuối không gian
-Và khi không nói, em im lặng
Anh vẫn nghe hay tựa tiếng đàn....
Giọng Nói (Xuân Diệu)
Thuở còn là người yêu của nhau, nếu có điều gì hiểu lầm hay phiền giận cũng dễ dàng bỏ qua, giận đó rồi lại làm hoà đó để rồi yêu nhau nhiều hơn. Thế nhưng khi thời gian trôi qua, cả hai đã nên vợ chồng, khi có điều buồn giận lại không dễ làm hòa với nhau như xưa. Vì đời sống bận rộn, vợ chồng cũng ít có thì giờ trò chuyện với nhau. Khi nói cũng không lựa lời, cũng không kiên nhẫn lắng nghe nhau như xưa. Những áp lực của cuộc sống khiến vợ chồng không còn thấy yêu nhau, trìu mến, gần gũi, cần nhau như xưa. Tình yêu phai nhạt dần. Nếu không sớm nhận ra điều nguy hiểm nầy mà cứu chữa, tình yêu sẽ chết.
Để nuôi dưỡng hôn nhân luôn được tươi mới và nồng thắm theo thời gian, cần nhiều yếu tố. Nhưng một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu là sự đối thoại với nhau. Dwight Small, tác giả quyển: “After you said I do”, nói rằng: “Trái tim của hôn nhân là đối thoại...nhưng không có một đôi lứa nào bắt đầu hôn nhân mà biết cách nói chuyện với nhau cách hài hoà tốt đẹp cả. Đó không phải là một điều cả hai đã có sẵn rồi đem vào cuộc sống hôn nhân, nhưng đó là điều luôn được liên tục trao dồi qua tất cả những kinh nghiệm của cuộc đời chung sống”.
Một cặp vợ chồng hạnh phúc, thoả lòng không phải là một sự kết hợp của hai người có cá tính hòa hợp mà là cả hai cùng học biết cách đối thoại với nhau với sự cơi mở, hiểu biết và cảm thông.
Tại sao đối thoại quan trọng đến độ “là linh hồn, là trái tim” trong hạnh phúc gia đình? Nếu suy xét lại những bất hòa xảy ra giữa người này với người kia, chúng ta thấy rằng hầu hết những bất hòa đó xảy ra là vì hai người đã không biết ý nhau hoặc không hiểu nhau. Trong cuộc sống hằng ngày, nếu vợ chồng dành thì giờ trò chuyện, trao đổi với nhau thường xuyên để mỗi người có dịp nói lên những suy nghĩ, ước mơ; chia xẻ những cảm xúc vui buồn, những ưu tư cưu mang trong lòng, thì sẽ tránh được những hiểu lầm, thiếu cảm thông và sẽ tránh được cảnh “gần trong gan tấc mà xa nghìn trùng”.
Nan đề xảy ra hầu hết là do cả hai không có được sự cảm thông, gần gũi trong sự trao đổi bằng lời nói với nhau. Vì đối thoại trong hôn nhân quan trọng như “linh hồn, trái tim” của hạnh phúc nên vợ chồng cần trò chuyện với nhau thường xuyên; trao đổi trong tinh thần cởi mở, thành thật, hiểu biết, sẵn sàng lắng nghe và thông cảm với nhau trong mọi khía cạnh của cuộc sống. Vợ chồng sống với nhau càng lâu càng cần trò chuyện với nhau thường xuyên hơn để sư hiểu biết và cảm thông càng sâu đậm thì hạnh phúc mới được vun xới cho tươi mới luôn.
Chúng ta cùng bàn đến vài điểm quan trọng chị em bạn gái cần hiểu rõ về sự khác biệt trong đối thoại giữa phái nam và phái nữ, hầu có thể hiểu nhau hơn và tránh được những hiểu lầm có thể làm tổn thương mối liên hệ quý báu, ngọt ngào với nhau.
I. Phải hiểu sự khác biệt giữa nam nữ trong đối thoại
Tiến sĩ Pepper Schwartz, tác giả của 5 quyển sách nói về Tình Yêu và Tương Giao, giáo sư Xã Hội Học của Đại Học Washington nói rằng: “Phụ nữ có thói quen nghĩ rằng người bạn tình hay người chồng của mình phải biết lắng nghe mình như người bạn gái tâm đầu ý hợp. Suy nghĩ nầy đi quá xa”. Đừng đòi hỏi chàng như là “bạn gái” của mình để “thủ thỉ” cả ngày đủ mọi chuyện trên đời và mong chàng cũng sẽ “tỉ tê” với mình như thế. Hãy nhớ “Chàng là đàn ông”! mà đàn ông thì không nói cách suy nghĩ và nhất là cách nói của đàn bà đâu!
Theo các nhà tâm lý, chàng và nàng có nhiều điểm rất khác biệt trong lời nói và cách nói:
@Chàng không có nhu cầu biểu lộ suy nghĩ của mình; trong khi nàng lại thích bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc qua lời nói.
@Chàng ít nói; nàng nói nhiều (nói chung là như thế, trừ số ít trường hợp ngược lại là ngoại lệ)
@Chàng nói ngắn gọn; nàng nói dài dòng.
@ Chàng dùng ngôn từ ghi nhận sự kiện; trong khi nàng lại chú ý và diễn đạt cảm xúc nhiều hơn.
@Chàng chú ý nguyên tắc chung cách tổng quát; còn nàng để ý những chi tiết nhỏ nhặt
@Chàng nghiêng về lý thuyết, nàng nói cụ thể hơn.
@ Chàng suy nghĩ trước khi nói, nên khi nói rồi chàng không muốn thay đổi; nàng thì vừa nói vừa suy nghĩ, nên nàng thay đổi ý kiến dễ dàng.
@Chàng ít tự ái nên không nghĩ người ta nói mình; nàng thường tự ái và dễ động lòng nên ai nói gì nàng cũng nghĩ là nói mình.
@ Chàng hay đổ lỗi; nàng hay tự nhận lỗi.
@Chàng hay quên những gì đã nói và đã nghe; nàng thì nhớ lâu.
@Chàng thích làm người bàng quang , không thích nói chuyện người khác; nàng thì thích can dự vào việc người khác như họ hàng, hàng xóm, cộng đồng, nhà thờ, trường học.
@Tâm trí chàng như cái tủ có nhiều ngăn, khi có nan đề, chàng cất vào đó, lúc thuận tiện hay có thì giờ mới đem ra giải quyết; nàng thì khi có nan đề, nàng không an nghĩ cho đến khi nan để giải quyết xong. Đừng thắc mắc khi chàng vẫn có thể ngủ thật ngon dù nan đề còn đó, còn nàng thì thao thức mãi.
2. Những điều quan trọng trong cách đối thoại:
Có hai điều quan trọng trong lời nói với nhau:
- Nói đúng lúc, đúng chỗ
-Nói đúng cách
Nói đúng lúc, đúng chỗ:
Biết bao lần chỉ vì nói không đúng lúc, đúng chỗ mà gây ra những phiền giận lớn. Sau đây là những điều xem ra rất nhỏ nhặt, thông thường nhưng gây tác hại rất lớn cho hạnh phúc gia đình, chỉ vì lời nói không đúng lúc, đúng chỗ.
- Đừng nói cho chàng nghe những chuyện bực mình về việc làm,con cái, nhà cửa, hàng xóm... ngay khi chàng vừa bước chân vào nhà sau một ngày làm việc mệt nhọc, căng thẳng. (lời nói đúng lúc nầy phải là: “Oh, anh mới về. Có mệt lắm không anh? Em có làm sẵn ly cam tươi cho anh đây!”). Đừng quên kèm theo một ánh mắt yêu thương và nụ cười tươi thắm. Đón chàng về với thái độ như thế thì sẽ làm cho chàng cảm thấy thoải mái, dễ chịu sau một ngày làm việc mệt nhọc và căng thẳng.
- Đừng nói cho chàng nghe những chuyện bực mình về việc làm, con cái, nhà cửa, hàng xóm... ngay trên bàn ăn buổi cơm chiều. Một bửa cơm ngon không chỉ vì thức ăn hợp khẩu mà quan trọng hơn chính là không khí vui tươi, thoải mái. (lời nói đúng lúc nầy phải la ønhững câu chuyện vui tươi, những lời nói đùa dí dỏm, chọc ghẹo nhau cách âu yếm để tạo những tiếng cười đầy thú vị giữa vợ chồng con cái với nhau) Tuyệt đối tránh những tiếng la rầy con cái hay trách phiền nhau, và cũng tránh nói những câu chuyện nghiêm trọng trong bữa cơm. Đây là điều hầu như ai cũng biết, thế mà lại vi phạm thường xuyên.
-Đừng nói những nhược điểm của chàng, phê bình chàng, diễu cợt chàng trước mặt gia đình hai bên, con cái, bạn bè hay người lạ. Chẳng hạn như :
- Thôi đừng có nói tới ông đức lang quân nhà tôi, lười số một là ổng!
(lời nói đúng lúc nầy phải là những ưu điểm, những lời biết ơn và hãnh diện về chàng; còn những nhược điểm muốn góp ý xây dựng chàng thì phải nói lúc riêng tư, trong không khí thật thích hợp)
-Đừng nói những lời chỉ dẫn, khuyên bảo hay những phương cách giải quyết vấn đề ngay lúc chàng vừa kể cho chúng ta nghe những nan đề chàng đang gặp phải trong sở làm, hay với một người nào trong bà con, hàng xóm, hoặc trong hội thánh. Chỉ nói những điều đó khi nào chàng yêu cầu mà thôi. (lời nói đúng lúc nầy phải là: “Hèn nào anh bực mình; em rất cảm thông với anh. Cám ơn anh đã chia xẻ với em. Bây giờ anh định thế nào?”)
-Đừng nói những lời ca ngợi về những người đàn ông khác trước mặt chàng như một cách gián tiếp so sánh chàng với họ. Như thế chàng sẽ bị tổn thương vì nghĩ rằng vợ mình chê bai mình. Nhiều chị em phạm sai lầm khi không những khen ngợi những người đàn ông khác cách không tiếc lời mà còn trực tiếp so sánh chồng mình là dở thế nầy tệ thế kia. Các chị không ngờ hết được lời so sánh nầy của mình vô tình đã trở thành một trong những nguyên nhân xô đẩy chồng mình rơi vào sự cám dỗ khi gặp một người phụ nữ khác nói những lời khen ngợi và khích lệ chàng. Và một điều tuyệt đối tránh mà không có trường hợp ngoại lệ là đừng bao giờ so sánh chồng với những người đàn ông khác trước mặt người thứ ba. Đó là một sự sỉ nhục chồng. Kinh Thánh nhắc nhở người làm vợ:
“Người đờn bà nhơn đức là mão triều thiên cho chồng nàng; còn vợ làm xấu hổ khác nào sự mục trong xương cốt người”( Châm Ngôn 12:4) Không có cách diễn tả nào sống động hơn khi ví sánh niềm đau của người chồng bị vợ làm sỉ nhục bằng hình ảnh “sự mục trong xương cốt người”.
-Đừng nói trong lúc giận. Kinh Thánh nói rất nhiều về sự tai hại của lời nói trong lúc giận:
“Hãy mau nghe, chậm nói, chậm giận” (Giacơ 1:19)
“Anh em đương cơn giận thì chớ phạm tội, đừng căm giận cho đến khi mặt trời lặn và đừng cho ma quỉ nhơn dịp” (Êphêsô 4:26-27)
“Hễ lắm lời, vi phạm nào có thiếu.nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan” (Châm Ngôn 10:19)
“Người hay giận gây điều đánh lộn, nhưng người chậm nóng giận làm nguôi cơn tranh cãi” (Châm Ngôn 15:18)
“Chớ làm bạn với người hay giận” (Châm Ngôn 22:24a)
“Kẻ ngu muội tỏ ra sự nóng giận mình, nhưng người khôn ngoan nguôi lấp nó và cầm giữ nó lại” (Châm Ngôn 29:11)
Thường khi giận, cả nam lẫn nữ đều có khuynh hướng nói nhiều, nói lớn tiếng, nói như muốn tuôn ra hết cơn sóng giận dữ đang trào dâng trong lòng. Khi giận, ta không kiểm soát được những gì mình nói, giọng nói, cách nói. Thường khi giận, ta cũng thường có khuynh hướng nói quá hơn sự thật, những lời nặng nề mà thật lòng lúc bình thường, chúng ta không nghĩ như thế, hay chỉ nghĩ thoáng qua trong giây phút nóng giận thôi, thế nhưng lời nói ấy đã gây tổn thương biết bao nhiêu người và làm tan vỡ biết bao mối liên hệ. Như ly nước đã đổ, làm sao hốt lại được, cũng vậy, lời đã nói ra, đã đi vào tim vào óc người, làm sao lấy lại đây? Kinh Thánh dạy:
"Kẻ nào chậm nóng giận có thông sáng lớn, nhưng ai hay nóng nảy tôn lên sự điên cuồng." (Châm Ngôn 14:29)
“Người chậm nóng giận thắng hơn người dũng sĩ, và ai kềm chế lòng mình thắng hơn kẻ chiếm lấy thành” (Châm Ngôn 16:32)
“Đá thì nặng, cát cũng nặng, nhưng cơn tức giận của kẻ ngu dại còn nặng hơn cả hai”(Châm Ngôn 27:3)
Nói chung, đàn ông thường nóng tính hơn đàn bà. Phụ nữ thường dịu dàng, nhẫn nhục hơn đàn ông. Thế nhưng trên thực tế, cũng có nhiều chị em phụ nữ chúng ta tính rất nóng nảy, thiếu nhẫn nhục. Điều nầy đi ngược với lời khuyên của Phierơ cho phụ nữ:
“Hãy tìm kiếm sự trang sức bề trong giấu ở trong lòng; tức là sự tinh sạch chẳng hư nát của tâm thần dịu dàng im lặng, ấy là giá quý trước mặt Đức Chúa Trời” (I Phierơ7 3:4)
Gặp người chồng nóng tính, dễ lớn tiếng mà người vợ thiếu dịu dàng, nhẫn nhục; nổi nóng lên theo, thế là chuyện nhỏ thành chuyện lớn. Lời Chúa nhắc nhỡ chúng ta:
“ Lời đáp êm dịu làm nguôi cơn giận, còn lời xẳng xớm trêu thạnh nộ thêm” (Châm Ngôn 15:1)
“ Lời lành giống như tàng ong, ngon ngọt cho tâm hồn, và khoẻ mạnh cho xương cốt” (Châm Ngôn 16: 24)
Thánh Gia-cơ khẳng định rằng: “Chúng ta thảy đều vấp phạm nhiều cách lắm. Nếu có ai không vấp phạm trong lời nói mình, ấy là người trọn vẹn” ( Giacơ 3:2)
Nguyện Chúa giúp chị em phụ nữ chúng ta dù không có đủ “mười thương” như trong ca dao ca ngợi thì ít nhất, chúng ta cũng trao dồi, luyện tập để có được hai điều thương thứ hai và thứ tám:
....
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên.
.....
Tám thương ăn nói dịu dàng thêm xinh.
Ánh Tuyết
Kỳ tới: Nói Đúng Cách: Được Lời Như Cởi Tất Lòng !
Ban Điều Hành Website HT.Melbourne chân thành cám ơn GS. Ánh Tuyết đã cho phép đăng lại bài viết.