Nhớ lại “thuở ban đầu lưu luyến”, như hầu hết những người con gái mới lớn, phụ nữ chúng ta ai cũng đã từng dấu trong tim hình ảnh “người yêu trong mộng”. Chắc chắn rằng một trong những đặc điểm quan trọng của người yêu lý tưởng đó phải là “chàng là người điềm tỉnh, ít nói”. Ít có cô gái nào thích một chàng nói nhiều cả. Thế nhưng khi lấy được chàng rồi, thì đặc điểm lý tưởng đó lại trở thành nan đề.
Nhớ lại “thuở ban đầu lưu luyến”, như hầu hết những người con gái mới lớn, phụ nữ chúng ta ai cũng đã từng dấu trong tim hình ảnh “người yêu trong mộng”. Chắc chắn rằng một trong những đặc điểm quan trọng của người yêu lý tưởng đó phải là “chàng là người điềm tỉnh, ít nói”. Ít có cô gái nào thích một chàng nói nhiều cả. Thế nhưng khi lấy được chàng rồi, thì đặc điểm lý tưởng đó lại trở thành nan đề. Hầu hết phụ nữ chúng ta đều than thở là sao chàng quá ít nói. Làm sao để chàng nói nhiều hơn? Chúng ta đã dùng mọi cách để mong chàng nói cho chúng ta nghe hết mọi ngõ ngách trong tim, trong óc chàng; thế nhưng chúng ta thất bại vì chàng vẫn “điềm tỉnh, ít nói” đúng y như mẫu người trong mộng của chúng thuở ban đầu! Chúng ta cảm thấy cô đơn trong vòng tay chàng. Chúng ta cảm tưởng như mình chỉ là con sóc nhỏ mà thế giới của chàng là cả khu rừng rộng lớn. Sóc có chạy lung tung cũng chỉ lẩn quẩn ở một góc rừng.
Đôi mắt của người yêu: ôi vực thẳm!
Ôi trời xa! vầng trán của người yêu....
Kiếm mãi, nghi hoài hay ghen bóng gió
Em muốn vào dò xét giấc anh mơ...
(Xa Cách – Xuân Diệu)
Chàng ơi, sao chàng không nói cho em nghe!
Lời nói nuôi dưỡng tình yêu:
Lưỡi hiền lành giống như một cây sự sống” (Châm Ngôn 15:4)
nhưng lời nói cũng là vũ khi gây thương tổn và giết chết tình yêu:
“Lời vô độ đâm xoi khác nào gươm, (Châm Ngôn 12:8a)
Thế nhưng thiếu mối liên hệ trong đối thoại lại cũng là một nan đề lớn trong hạnh phúc gia đình.
Theo Giáo Sư H. Norman Wright, tác giả của hơn 50 quyển sách về Tư Vấn gia đình, trong số đó có quyển rất nổi tiếng hiện nay là “Communication: Key to Your Marriage” (tạm dịch: “Đối Thoại: Chìa Khoá Trong Hôn Nhân Của Bạn”); ông cho biết nan đề số một trong hôn nhân hiện nay không phải là chăn gối, tiền bạc hay con cái mà là thiếu sự đối thoại giữa vợ chồng. Có nhiều gia đình, vợ chồng không nói chuyện với nhau ngoài những thông tin cần thiết. Có những gia đình vợ chồng chẳng còn những lời yêu thương mà chỉ còn những lời độc hại, làm tổn thương nhau:
Dao đâm có lúc lành thương tích,
Lời nói đâm nhau hận suốt đời (Ca dao)
Tại sao đối thoại lại vô cùng quan trọng trong hạnh phúc gia đình? Vì qua lời nói vợ chồng có thể chia xẻ với nhau những suy nghĩ, ước mơ; những cảm xúc vui buồn; những ưu tư trĩu nặng trong lòng. Qua đối thoại mới có thể cảm thông nhau và tránh được biết bao hiểu lầm đáng tiếc. Chỉ qua đối thoại, vợ chồng mới cảm thấy thật gần gũi nhau và “trở nên một” trong cuộc sống phức tạp hằng ngày theo ý thánh tốt lành Chúa đã truyền dạy cho vợ chồng:
“Thế thì vợ chồng không phải là hai nữa, nhưng một thịt mà thôi” (Mathiơ 19:6a)
“Tôi thuộc về lương nhơn tôi và lương nhơn tôi thuộc về tôi” (Nhã Ca 6:3a)
Vợ chồng hạnh phúc như đôi chim uyên ương, trò chuyện và trao đổi với nhau trong tinh thần cởi mở, thành thật, sẵn sàng lắng nghe và cảm thông nhau, chia xẻ với nhau mọi nỗi niềm. Làm sao để vợ chồng có thể gần gũi và tin cậy nhau đến mức có thể nói với nhau mọi chuyện mà không có nỗi lo sợ hay mối ngại ngùng nào làm ngăn cách nhau? Nhớ ngày nào còn yêu nhau, anh đã lắng nghe từng lời em nói, và anh cũng đã nói với em biết bao nhiêu nỗi niềm của anh. Bây giờ về với nhau rồi thì anh không muốn dành thì giờ riêng để chuyện trò với em nữa. Vì sao? Câu trả lời là:“Em ơi, vì em không hiểu đàn ông các anh đủ như cần phải hiểu, cưng ạ!”
Theo Tiến sĩ tâm lý John Gray, tác giả quyển sách nổi tiếng “Đàn ông từ sao Hoả, Đàn bà từ Sao Kim” thì:
Chàng giống như dây thun:
Dây thun là ví dụ đúng nhất cho nhu cầu thân mật của đàn ông. Dây thun căng ra rồi thun trở lại. Nhiều phụ nữ ngạc nhiên khi thấy người đàn ông mình yêu đang đối xử rất trìu mến với mình, bỗng dưng anh ấy lại có vẻ lạnh nhạt, xa cách với mình, dù mình không làm điều gì sai trái cả. Nếu bạn gái chúng ta thường lặng lẽ thu mình lại khi thấy chàng không hiểu mình, hoặc khi ta đang bị tổn thương, hoặc lúc chàng làm điều gì khiến ta buồn lòng; thì người đàn ông cũng thu mình trong trường hợp tương tự. Thế nhưng ngoài những lý do trên, chàng cũng thu mình, dan xa người chàng yêu một cách ...thình lình, ngay trong lúc mà chàng vẫn yêu thương và tin tưởng nàøng. Giống như cọng dây thu căng ra, chàng rút mình ra xa, rồi sau đó quay về. Lần trước, chúng ta đã đề cập đến chuyện chàng có nhu cầu “chui vào vỏ sò” khi gặp nan đề.
Hôm nay chúng ta lại học biết thêm một điều nữa về chàng. Nhu cầu thân mật tự nhiên của chàng là đang trìu mến gần gũi với nàng, bỗng dưng chàng cần dang ra để lấp đầy nhu cầu tự chủ và tự lập của chàng, của một người đàn ông. Khi chàng lấy lại cảm giác tự chủ hoàn toàn, chàng sẽ lập tức quay trở lại. Lúc ấy, chàng lại có nhu cầu được gần gũi, thân mật với người mình yêu giống như lúc chàng cảm thấy cần phải dang xa ra vậy.
Nếu hiểu được chu kỳ thân mật của chàng như cọng dây thun, căng ra rồi lại thun vào, thì bạn gái chúng ta sẽ bình an, vui vẻ đợi chờ và rồi đón tiếp sự trở lại của chàng bằng một thái đô yêu thương nồng ấm. Mối liên hệ của hai người lại được tươi mới như sau cơn mưa. Bằng không hiểu, sẽ gây nhiều hiểu lầm, tổn thương không cần thiết cho cả hai. Nếu không hiểu nhu cầu “dây thun” của chàng, nàng sẽ lo lắng, hoang mang, nghi ngờ tình yêu của chàng, hoặc hết sức cố gắng kéo chàng trở lại gần mình. Càng cố gắng kéo chàng lại chừng nào, chàng càng như trốn chạy chừng nấy (khi chàng chưa đủ thời gian dang xa theo nhu cầu tự nhiên của chàng).
Nếu không hiểu được nhu cầu thân mật và phản ứng kiểu “dây thun” của chàng, khi chàng trở lại, chúng ta sẽ không tin nơi ước muốn được âu yếm, gần gũi của chàng, và ta sẽ đẩy chàng ra xa trong sự giận hờn. Đàn ông cũng cần hiểu sự khác biết về tâm tính và nhu cầu của nàng để khi quay trở lại, trước khi nàng mở rộng vòng tay đón chàng, nàng cần chút thời gian để chỉnh đốn tư tưởng và tình cảm bị thương tổn của nàng do lúc chàng dang xa nàng. Nếu không hiểu tâm lý của nàng, chàng lại sẽ thiếu kiên nhẫn vì chàng muốn có sự thân mật âu yếm ngay, nôn nả, nhanh chóng và mãnh liệt y như lúc chàng muốn rút ra xa mà chẳng hề nhận ra chính mình đã tạo mối thương tổn cho nàng.
Đừng quên chàng có nhu cầu gần gũi và có nhu cầu xa cách.
Kinh Thánh cũng đã nói về điều nầy:“Có kỳ ném đá, có kỳ nhóm đá lại; có kỳ ôm ấp, có kỳ chẳng ôm ấp” (Truyền Đạo 3:5)
Rất quan trọng cho phụ nữ hiểu được nhu cầu thân mật của chàng giống như sợi dây thun: căng ra và thun vào. Chàng cần thay đổi giữa hai trạng thái: thân mật và độc lập. Nếu cứ cố gắng giữ chàng luôn gần gũi mà không cho chàng giây phút “dang xa ra” để tìm lại nhu cầu độc lập, tự chủ thì chàng sẽ mất đi nhu cầu, ước muốn gần gũi thân mật với nàng. Chúng ta càng chấp nhận cho chàng ”dang xa ra“ bao nhiêu thì chàng lại càng mau trở lại bấy nhiêu, như cọng thun căng ra xa hết mức sẽ tự động quay trở lại.
Phản ứng sai lầm của nàng:
Vì không hiểu được chàng giống như dây thun, nàng thường lầm tưởng hành động rút lui của chàng. Nàng hỏi: “Sao bỗng dưng em thấy anh lạnh nhạt với em, anh không muốn nói chuyện với em. Có chuyện gì? anh nói cho em nghe đi””, chàng không trả lời hay tìm cách lẫn tránh. Nàng càng cố gắng tìm cách mở lòng, thân mật, gần gũi với chàng, chàng càng có vẻ muốn ra xa. Nàng than phiền: “mỗi lần tôi muốn nói chuyện là anh ấy tìm cách rút ra xa. Tôi có cảm tưởng như anh ấy chẳng quan tâm gì đến tôi cả.” Khi thấy nàng kết luận về chàng sai lầm như thế, chàng càng không muốn nói chuyện với nàng.
Chu kỳ “gần rồi xa” trong nhu cầu thân mật của chàng giúp nàng hiểu rằng người đàn ông có thể quan tâm, lo lắng, yêu thương, chăm sóc rất nhiều cho người đàn bà họ yêu nhưng bất thình lình, chàng rút ra xa. Lúc nầy không có nghĩa là chàng không yêu nàng nữa mà chỉ có nghĩa là chàng cần ở một mình một thời gian, trong thời gian nầy chàng không muốn gánh một trách nhiệm nào đối với ai cả. Thời gian nầy là dành cho chính chàng. Khi chàng trở lại, mọi việc sẽ tốt đẹp. Tùy thuộc vào mức độ gần gũi, thân mật với nàng, một lúc nào đó, chàng cảm thấy như đánh mất chính mình. Chàng có cảm giác là khi chàng cho đi chính chàng rất nhiều cho nàng thì chàng đã đánh mất chính. Sự rời ra xa cần thiết để giúp chàng thiết lập lại ràng buộc cá nhân và thỏa mãn nhu cầu độc lập, tự chủ của chàng. Hình ảnh giống cọng dây thun là lối ví dụ gợi hình của nhà tâm lý, chứ trên thực tế thì nhiều người đàn ông chỉ có thể diễn tả nhu cầu rời xa của mình một cách đơn giản rằng:“Anh cần một khoảng cách”,“Anh cần ở một mình” hoặc là chàng chẳng nói gì cả, chỉ bày tỏ bằng thái độ xa cách mà thôi. Đây là bản năng rất tự nhiên của đàn ông. Lúc nào chàng quá gần gũi ai, chàng như đánh mất chính mình, nên cần phải tách riêng để lấy lại tâm trạng độc lập, tự chủ. có thế thôi.
Hiểu được nhu cầu nầy, nàng sẽ cảm thấy an tâm mà không hiểu làm, buồn giận hay cố gắng “chạy theo” chàng.
Chạy theo chàng cách vô ích:
Sau đây là những cách sai lầm rất thông thường của nàng trong việc “chạy theo” chàng, cố tìm cách ngăn chận việc chàng rút ra xa:
a.Thể chất:
Lúc chàng muốn dang xa, nàng cố gắng đi theo chàng không rời. Chàng đi đâu nàng cũng muốn đi theo. Không chấp nhận chuyện chàng ở một mình.
b.Cảm xúc:
Khi chàng muốn dang ra xa, nàng lo lắng, sợ chàng buồn, muốn giúp chàng cảm thấy thoải mái hơn. Nàng hỏi những câu như: “Anh có sao không? Anh làm cho em lo quá! Nói cho em nghe đi, có chuyện gì thế hở anh? Em có làm điều gì khiến anh buồn không?” Nàng không biết rằng chính sự lo lắng, quan tâm thái quá của nàng khiến cho chàng cảm thấy bị ngộp thở. Một cách khác trong cảm xúc là nàng tỏ ra sầu thảm, đau thương khi chàng dang ra xa. Khi nàng bày tỏ thái độ van nài, thiết tha cần sự gần gũi, thân mật của chàng sẽ khiến cho chàng cảm thấy bị kiểm soát, bị bó buộc nên bực mình.
c.Tinh thần:
Lúc chàng dang ra xa, nàng tìm cách lôi kéo chàng lại trong tinh thần bằng cách làm cho chàng mang mặc cảm tội lỗi với nàng, chẳng hạn như nàng hỏi: “Anh đối xử với em tệ như thế sao?” hay là:” Anh có biết mỗi lần anh tỏ vẻ lạnh nhạt, hờ hửng với em là làm cho em đau lắm không? Em cảm thấy bị tổn thương lắm, anh có biết không?” .
Một phản ứng thông thường khác của nàng trong việc “chạy theo” chàng, lôi kéo chàng trở lại là tìm mọi cách làm vui lòng chàng. Nàng muốn trở nên một người vợ hoàn toàn tuyệt vời để chàng không có lý do gì mà dang ra xa nữa. Nàng cố gắng hết sức từ bỏ chính mình, không dám nói, không dám làm chuyện gì phật lòng chàng, dấu chàng bất cứ điều gì nàng nghĩ rằng có thể làm chàng buồn lòng. Lúc nào nàng cũng sợ làm cho chàng buồn. Những cố gắng sai lầm nầy của nàng chẳng làm cho chàng mất đi nhu cầu thân mật “gần rồi xa” cách tự nhiên của chàng được, chỉ làm nàng thêm buồn và tổn thương.
Những cách trừng phạt chàng:
Vì không hiểu nhu cầu thân mật của chàng, nên nàng bị tổn thương khi dang ra xa. Đến khi chàng trở lại, nàng dễ có thái độ “trừng phạt” chàng như:
a.Thể chất:
Khi chàng bắt đầu muốn gần gũi nàng trở lại,nàng lại giận hờn, làm ngơ trước ước muốn yêu thương của chàng. Nàng không cho chàng đụng đến thân thể nàng hay gần nàng. Khi chàng bị “trừng phạt” vì đã rút ra xa, chàng sẽ sợ vì không muốn mất tình yêu của nàng. Chính nỗi sợ nầy sẽ không cho chàng rút ra xa trong tương lai. Như thế thì chu kỳ thân mật của chàng đã bị phá vỡ. Điều nầy sẽ tạo nên sự bực bội, tức giận trong chàng. Có thể dẫn đến hậu quả rất tai hại là chàng sẽ không bao giờ muốn trở về với nàng nữa. Lúc ấy, sự cám dỗ sẽ đến, nếu có một người đàn bà nào tỏ ra hiểu và chấp nhận chàng, để chàng tự do mà không hờn dỗi hay trừng phạt chàng rhì chàng sẽ dễ dàng ngã.
b.Cảm xúc:
Khi chàng trở về, chẳng những nàng không vui vẻ mà còn trách móc chàng. Nàng không tha thứ về tội chàng đã hờ hững với nàng. Chàng làm gì cũng không khiến nàng vui trở lại. Nàng nhìn chàng bằng đôi mắt dỗi hờn và đau thương. Chàng sẽ cảm thấy bất lực và muốn bỏ cuộc.
c. tinh thần:
Khi chàng trở về, nàng không chịu mở rộng vòng tay yêu thương đón chàng. Nàng trở nên lãnh đạm và oán trách chàng là đã hờ hững với nàng. Nàng không còn tin tưởng chàng là người chồng thật sự yêu thương nàng. Nàng không cho chàng một cơ hội để chứng mình rằng chàng vẫn yêu nàng tha thiết. Sự trừng phạt của nàng khiến chàng cảm thấy sợ hãi rằng nàng không còn yêu mình nữa. Chàng cảm thấy mặc cảm rằng mình không còn xứng đáng với nàng. Chàng không dám đến gần bày tỏ tình yêu với nàng vì sợ nàng từ khước. Điều sợ hãi nầy sẽ ngăn chàng đến với nàng sau chu kỳ dang ra xa.
Lúc nào nên nói chuyện với chàng:
Khi chàng rút ra xa, đừng tìm cách nói chuyện hay đến gần. Khi chàng trở lại, đây là lúc nên nói chuyện với chàng. Chàng trở lại với tình yêu nồng ấm, ước muốn gần gũi, thân mật với nàng như chẳng có chuyện gì xảy ra. Nhưng lúc nầy thì nàng lại không muốn gần gũi chàng vì những lý do thông thường sau đây:
@ Nàng sợ nói chuyện lại với chàng cách âu yếm thân mật vì lần cuối nàng muốn nói chuyện thì chàng tỏ vẻ lạnh nhạt, hờ hửng, muốn rút ra xa. Nàng lầm tưởng rằng chàng không quan tâm, không muốn lắng nghe mình.
@ Nàng sợ chàng đang có điều chi buồn bực với nàng nên nàng yên lặng chờ đợi chàng giải bày với nàng những gì làm chàng bực bội. Thế nhưng chàng thì lại không cảm thấy mình có nhu cầu phải nói về những buồn bực của mình, bởi lẽ bản thân chàng không có gì buồn bực cả. Như đã nói, nhu cầu “dang ra xa” chỉ là phản ứng tự nhiên của chàng thôi.
@ Nàng sợ nói chuyện thân mật lại với chàng vì nàng không muốn bị đối xử lạnh lùng. Nàng không muốn nói về tâm trạng buồn lo của nàng trong thời gian chàng rút ra xa. Nàng có khuynh hướng quan tâm đến chàng nhiều hơn nên khi bắt đầu gần gũi trở lại, nàng lại hỏi chàng về những suy nghĩ, cảm giác của chàng trong thời gian qua trước khi bày tỏ cảm xúc của mình. Khi chàng không có gì để nói thì nàng lại kết luận là chàng chẳng muốn nói chuyện với nàng. Thế là lại rơi vào vòng lẩn quẩn. Đó là một trong những nguyên nhân chính khiến cho nàng phiền muộn, bực tức khi nói chuyện với chàng, than thở là sao chàng chẳng chịu nói năng gì.
Làm sao có thể kinh nghiệm được hạnh phúc thật khi cả hai đều có những nỗi sợ hãi riêng? Kinh Thánh khẳng định: “Quyết chẳng có điều sợ hãi trong sự yêu thương, nhưng sự yêu thương trọn vẹn thì cắt bỏ sự sợ hãi, vì sự sợ hãi có hình phạt, và kẻ đã sợ hãi thì không được trọn vẹïn trong sự yêu thương” ( I Giăng 4:18)
Làm Sao Để Chàng Nói Nhiều Hơn?
Cách tốt nhất để người đàn ông nói chuyện là nàng sẽ là người bắt đầu câu chuyện. Đừng mong đợi chàng là người bắt đầu. Chàng có thể đang rất cởi mở nói chuyện nhưng lúc đầu chàng chẳng có gì để nói cả. Điều mà đàn bà ít khi hiểu là đàn ông cần có lý do trước rồi mới nói.
Chàng nói không phải vì muốn chia xẻ tâm tình giống nàng. Khi nghe nàng huyên thuyên nói một lúc thì chàng mới bắt đầu mở miệng, đáp ứng laiï những gì nàng đã tâm sự hoặc sẽ nói những gì chàng muốn nói. Hãy bắt đầu câu chuyện với thái độ thoải mái, vui tươi. Thỉnh thoảng nên nhắc nhở chàng cách nhẹ nhàng:”Anh biết không, em thích nhất là khi hai đứa mình có thì giờ nói chuyện với nhau. Em vui khi anh dành thì giờ lắng nghe em nói.” Rồi không đợi chàng trả lời, hãy hồn nhiên bắt đầu câu chuyện: “Anh biết gì không? hôm qua bà xếp em...” thế là nàng bắt đầu câu chuyện. Nếu nàng bắt đầu câu chuyện mà chàng thấy như không bị trách móc hay áp lực buộc phải nói thì lúc đó chàng sẽ từ từ cởi mở và góp chuyện cùng nàng. Nếu chàng cảm thấy có sự bắt buộc, ép uổng chàng phải nói thì trí óc chàng trở nên trống rỗng. Chàng cảm thấy chẳng có gì để nói. Dù chàng có đôi điều để nói, nhưng khi thấy nàng có vẻ ép buộc hoặc làm áp lực, chàng sẽ không muốn nói nữa. Khi ta ép buộc chàng là làm cho chàng mất hứng thú để nói. Sự nài ép của nàng, chàng sẽ hiểu là nàng ra lệnh hay điều tra, thế là chàng không muốn nói. Nhớ rằng đàn ông không có nhu cầu nói, hay cần nói giống như đàn bà. Nàng thường nghĩ rằng nếu chàng không nói có nghĩa là chàng không yêu hay quan tâm đến mình. Không phải như thế đâu! Chàng muốn nàng chấp nhận chàng theo cách riêng của chàng thì chàng từ từ sẽ nói.
Điều làm chàng thoải mái, vui thích nhất là sự cảm thông, hiểu biết của nàng. Hiểu lúc nào chàng muốn gần gũi, lúc nào chàng cần ở một mình. Lúc nào cọng dây thun dãn ra lúc nào thun lại để có thái độ đáp ứng thích hợp.
Lúc chàng có thể nói chuyện, nhớ đừng hỏi chàng quá nhiều câu hỏi hay ép chàng phải nói. Chỉ cần bắt đầu câu chuyện, tâm sự những gì mình muốn, nếu thấy chàng không tự động nói gì, chỉ nên nói: “ngày nay em có nhiều chuyện bực mình quá. Có anh để em xả được bầu tâm sư, em cảm thấy thoải mái hơn rồi. Cám ơn anh đã nghe em”. Lời tri ân về sự lắng nghe của chàng sẽ giúp người đàn ông nhận ra tầm quan trọng của việc nầy, vì thông thường trong suy nghĩ của người đàn ông thì chuyện “lắng nghe” là chuyện “chẳng có nghĩa lý gì’. Chàng sẽ không biết được tầm quan trọng của việc lắng nghe đối với nàng là như thế nào đâu. Mong chàng hiểu ý nghĩa của sự lắng nghe mà không nói cho chàng biết thì chẳng khác nào mong mỏi chàng giống như đàn bà.
Hạnh phúc vợ chồng như vườn hồng. Muốn vườn luôn nở những nụ hồng thơm ngát tình yêu, cần chăm sóc đúng cách, chuyên cần và thường xuyên. Học biết bỏ phân bón nào cho thích hợp, học cắt tỉa cành sao cho hoa ra to va đẹp hơn, khi vườn hồng bị sâu thì biết cách chữa trị. Mối liên hệ giữa vợ chồng cũng y hệt như thế. Nếu cả hai vợ chồng cùng trân quý và hết sức gìn giữ tình yêu của nhau, hạnh phúc chắc chắn sẽ có trong tầm tay mà không người thứ ba nào có thể chen vào phá vỡ được. Cả hai sẽ nói với nhau: “mình đã cướp lấy lòng ta”(Nhã Ca 4:9a).
Luôn tìm tòi, học hỏi để hiểu nhau hơn trong từng khía cạnh là một trong những chìa khoá của hạnh phúc.
** Ban Điều Hành Website HT.Melbourne chân thành cám ơn GS. Ánh Tuyết đã cho phép đang lại bài viết nầy.